مقدمه: امروز و دیروز ما ایرانیان ریشه در فرهنگ چند هزار ساله ایرانی دارد. به قول زنده یاد محمد علی جمالزاده: «باید دانست که «یک نفر ایرانی امروز» از بسیاری جهات و بخصوص از لحاظ اخلاق از حیث خلقیات تفاوت زیادی با ایرانی دیروز و پریروز ندارد و لهذا عموماً آنچه را درباره ایرانیان دیروز و پریروز گفته اند درباره ایران امروز (با پاره ای از تفاوت های غیرمهم) می توان صادق دانست.» (جمالزاده، 1342، 10) جمالزاده بحق علل و ریشه عقب ماندگی جامعه ایران نسبت به سایر ملل در همین معایب و نقایص اخلاقی ما ایرانیان می داند و اینچنین می گوید: «همین معایب و نقایص اخلاقی است که مانند تخته سنگ های زمخت و خارهای مغیلان پرآزار و پرزیان قدم به قدم در طول مسیر ما، راه ترقی و سیادت و رستگاری را بر ما دشوار ساخته است و روی هم رفته علت العلل اینکه ما ایرانیان با آن همه گذشته های تاریخی نتوانستیم شانه به شانه و همرکاب با ملت های نوخاسته جلو برویم و همچنان که دارای صفات و مواهب معنوی و درونی تمدن هستیم از نعمات مادی و ظاهری آن نیز برخوردار باشیم. همین معایب اخلاقی و امراض روانی ما بوده است و امروز هم اگر بخواهیم آرزوی قلبی خود را عملی سازیم و در طریق ترقی و رفاه و عافیت قدم های موثر برداریم قبل از همه چیز باید بدفع و رفع این موانع سهمناک بپردازیم ولی از طرف دیگر چگونه امکان پذیر است که با دشمن نشناخته بجنگیم و بر علت و مشکلی غالب آییم که بر ما مجهول مانده است و نخواسته ایم زیر بار قبول آن برویم، آیا ممکن است که انسان برای مرضی که حاضر نیست وجود آن را در بدن خود تصدیق نماید و حتی درصدد نیست که در تشخیص علمی و فنی آن قدمی بردارد؛ علاج و درمان یابد.» (جمالزاده، 1342، 12 و 13)
«خلقیات ما، ایرانیان» سلسله مباحثی است پیرامون فرهنگ ما ایرانیان به قلم سید محمدعلی جمالزاده یکی از بزرگان ادب و فرهنگ ایران که در قالب مقاله ای بلند برای اولین بار در اول بهمن 1342 در مجله «مسائل ایران» شماره 4، آن روزگار منتشر می شود و سپس گردانندگان این مجله تصمیم به نشر مجدد آن در در قالب یک کتاب با همین عنوان (خلقیات ما، ایرانیان) در فروردین 1345 با سرمایه گذاری کتابفروشی فروغی می نمایند.
اما هدف باز نشر قسمت های مهم و شاید تمامی مطالب این مقاله توسط پایگاه خبری – تحلیلی آوای همیاری ضرورت و اهمیت این گونه جستارها در درون فرهنگ و تاریخ معاصر ایران توسط اندیشمندان بزرگی چون جمالزاده در دهه 40 هجری شمسی و نقششان در آگاه ساختن بخش کوچکی از جامعه باسواد و خواهان دگراندیشی در آن دوران می باشد. که متاسفانه این گفتارها به دلیل بیسوادی بخش اعظم جامعه آن روز ایران و سانسور و عدم دسترسی به رسانه های آزاد جمعی چون مطبوعات، کتاب و … در جامعه امروز ایران نیز از اذهان عمومی پنهان مانده اند.
اما این که چرا امروزه جامعه مطبوعاتی ما نسبت به مطبوعات دهه 40 و ماقبل بسیار بی محتواشده است؟ می توان علت را در سانسور، خودسانسوری و حضور رقیبان جدی یعنی شهروند خبرنگاران در سطح شبکه های اجتماعی و حوزه عمومی تحت وب و افول علم و دانش در سطح کشور دانست. با این اوضاع متأسفانه دیگر شاهد ردپای قلم ها و نوشتارهایی همچون مقاله مذکور در عرصه مطبوعات و سایر رسانه های جمعی کشور نیستیم.
اکنون به خاطر نبود مطبوعات قوی و افول سطح علم و دانش کشور و فقدان جانشینی برای بزرگان علم و ادب و فرهنگ ایران، باز نشر این گونه مطالب در عرصه عمومی کشور تا حدودی کارساز است. با توجه به اینکه مطبوعات امروزی از تولید و یا باز تولید چنین اندیشه هایی در عرصه عمومی کشور باز مانده¬اند؛ بنظر می رسد، باز نشر مقالاتی این چنینی به قلم بزرگانی چون جمالزده و سایر دگراندیشان در حوزه عمومی کشور توسط رسانه های الکترونیک به منظورآگاهی بخشی، ترقی و رهایی کشور از چنبره فقر، جهل، خودبرتربینی، بیچارگی، درماندگی و …کاری بس ضروری است.
به همین خاطر در ادامه مخاطبین را به مطالعه و تأمل در فرازهای مهم کتاب «خلقیات ما، ایرانیان» به قلم زنده یاد سید محمدعلی جمالزاده دعوت می نمایم.
مهرزاد شفیع پور مدیر مسئول و سردبیر دریافت کامل متن
اجتماعی فرهنگی